Паланги туронӣ – даррандаи маҳвшуда.

455

Солҳои  30­-40­уми  асри гузашта, ҳудуди паҳншавии паланги туронӣ туғайзорҳои водиҳои  дарёҳои Панҷ, Вахш, Кофарниҳон, Қизилсу ва Ёхсуро  дар  бар  мегирифт.  Саршумори паланг  дар солҳои  50-­уми  асригузашта  тамоман маҳдуд ва ба нестӣ расид. Ҷасади охирини  аз  тарафи  шикорчиён паррондашудаи паланг дар  мамнуъгоҳи  «Бешаи палангон» тобистони соли 1953 ба қайд гирифта шудааст.Муҳити хоси зисти паланги Туронӣ ҷангалзор ва туғайзорҳои наздисоҳилие буданд, ки ба онҳо таъсири инсон нарасида  буд.

Дар  солҳои  40­уми  асри гузашта  дар  натиҷаи босуръат  аз  худ гардидани мавзеъҳои хоси зист, ҳамчунин маҳдуд гардидани сар­шумори тӯъма ­ гавазни бухороӣ, хуки  ёбоӣ,  ғизол паланги туронӣ дар  қисмати ҷанубӣ­ғарбии Тоҷикистон пурра маҳв гардид.

Саршумори ин ҳайвон дар ибтидои солҳои 30-­юми асри гузашта,  дар  поёноби дарёи  Вахш 15­20  фард ва  дар  охири солҳои 40­уми асри гузашта, дар тамоми туғайзорҳои Тоҷикистон ҳамагӣ 10­15 фарди паланги туронӣ боқӣ монда  буд.  Соли  1948  дар  масофаи  100  км  туғайзори соҳилҳои чап ва рости дарёи  Вахш  танҳо 3  изи гуногунҳаҷми паланг  ба қайд гирифта шуда  буд.  Дар туғайзори дарёи Қизилсу  дар  ин солҳо  3­5  паланг во мехӯрд.  Дар Тоҷикистон паланги туронӣ  ба рўйхати ҳайвоноти маҳвгардида дохил карда шудааст.

Дар  3-­солагӣ  болиғ мешавад. Давраи ҳомиладорӣ  105­112  рӯз, яъне 3,5 моҳ идома ёфта, баъди ҳар 2­3 сол 2­4 насл медиҳад. Паланги  туронӣ  дар  ягон боғи ҳайвоноти дунё боқӣ намондааст.

Аз  худ  гардидани туғайзорҳо, маҳдуд гардидани саршумори тӯъма,  таъқиб ва шикор  аз  ҷониби инсон омилҳое буданд,  ки боиси маҳвшавии  паланги туронӣ гардиданд.

Шодмон Ашӯров

НЕТ КОММЕНТАРИЕВ

ОСТАВЬТЕ ОТВЕТ