Ба шахсияте чун устод Айнӣ зарурат дорем

0
188 просмотров
Имрӯз, 15-уми апрел ба зодрӯзи яке аз бузургтарин фарзандони миллати тоҷик, Садриддин Айнӣ бино ба асноди расмӣ 139 ва бино ба таъкиди худи устод дар “Мухтасари тарҷумаи ҳоли худам” 142 сол пур шуд.
С.Айнй-1
Садриддин Айнӣ (Садриддин Сайидмуродзода Айнӣ) — бунёдгузори адабиёти шӯравии тоҷик, нависанда, олим, академик ва нахустин Президенти Академияи илмҳои Тоҷикистон (1951 – 1954, Ходими хизматнишондодаи илми Тоҷикистон, академики фахрии Академияи илмҳои Ӯзбекистон ва Қаҳрамони Тоҷикистон (1997).
Сардафтари адабиёти навини тоҷик ва Қаҳрамони миллии Тоҷикистон Садриддин Сайидмуродзода Айнӣ 15-уми апрели соли 1878 дар деҳаи Соктареи ноҳияи Ғиждувони вилояти Бухорои Ўзбекистон ба дунё омадааст. Фарзандаш ховаршиноси барҷастаи Тоҷикистон Камол Айнӣ мебошад. Падараш Саидмуродхоҷа кишоварз буд, аммо чун худ соҳиби хату савод буд, кӯшиш мекард, ки фарзандонаш низ донишомӯхтаву донишманд бошанд.
С.Айнй-2
Устод Садриддин Айнӣ 15-уми июли соли 1954 дар шаҳри Душанбе аз олам чашм пӯшид. Ҳоло мақбараи устод Айнӣ – ҷои хушманзараи Душанбе зиёратгоҳи аҳли адаб гардидааст. Ин мавзеъро ҳоло Боғи фароғат ва истироҳати ба номи Садриддин Айнӣ меноманд.
Аз соҳибназарон пурсидем: ОЁ ИМРӮЗ БА ВУҶУДИ ШАХСИЯТЕ ЧУН УСТОД АЙНӢ ЗАРУРАТ ДОРЕМ?
Шарифмурод ИСРОФИЛНИЁ

Шарифмурод ИСРОФИЛНИЁ, директори Пажуҳишгоҳи рушди маорифи Академияи таҳсилоти Тоҷикистон, адабиётшинос:
Беш аз ҳар замоне имрӯз ба шахсиятҳои миллатсозе чун устод Айнӣ ниёз дорем. Дониста бошем ва ба гӯши ҳар як тоҷику тоҷикистонӣ расонем, ки мо барои ин Ватан, ин забон, ин фарҳанг назди руҳи пурфутуҳи устод Айнӣ вомдорем. Он бузургвор буд, ки ба гӯши роҳбарони тоҷики пантуркистшуда, чун Абдулло Раҳимбоеву Файзулло Хоҷаев, Фитрат ва ҳатто Мунзим талқин кард, ки тоҷик ҳастанду Мовароуннаҳру Хуросон ватани аҷдодони тоҷикон аст. Дар сад соли охир ҳеч як алломае монанди устод Айнӣ дар фарҳанги миллат ба майдон наомад. Тамоми дастовардҳои илмӣ, адабӣ, фарҳангии мо дар даврони Шӯравӣ бо номи ин аллома пайванд дорад. Мактаби адабиётшиносӣ, забоншиносӣ, луғатнигорӣ, таърихнигорӣ.. ҳама аз мактаби устод Айнӣ сарчашма мегирад. Айнӣ шиносномаи миллати точик аст ва ба ин нукта ҳеч шакке нест!
Рустам ВАҲҲОБРустам ВАҲҲОБ, сардабири маҷаллаи “Садои Шарқ”, адабиётшинос:
Ба вуҷуди устод Айнӣ ҳамеша ниёз дорем ва хоҳем дошт. Осори Айнӣ имрӯз ҳам ба суди миллати мо кор мекунад ва мутолиаву таъбиру тафсир ва истифодаи саҳеҳу олимона ва муносиби ҳоли ин осор ҳузури бобаракати устод Айниро дар ҷомиаи имрӯзи мо таъмин менамояд.
Қодири РУСТАМҚодири РУСТАМ, нависанда ва адабиётшинос:
Бузургоне чун Айнӣ такрор намешаванд. Айнӣ барои он Айнӣ шуд, ки ба касе шабеҳ нест ва барои зуҳури нобиға ҳамеша ду омил бояд хузур дошта бошад: якеш омили инфиродӣ, яъне шахс худ хешро месозад, эҷод мекунад, ба дунё меоварад, дигар омили иҷтимоӣ, ки баста ба муҳит ва замон аст. Яъне, барои он ки нобиғае чун Айнӣ зуҳур ёбад, ин ду омилро надорам. Аммо ба маънии густардатар ва амиқтар, мо воқеан ба шахсе чун Айнӣ, ки пири миллат бошад, мардум сарфи назар аз ихтилофи назарҳояшон ва ҳама дигар ихтилофҳои минтакаӣ, синну солӣ ва ҷинсиашон ба ӯ эътимод дошта бошанд ва ин Мард барояшон эътибори маънавӣ дошта бошад, сахт ниёзманд ҳастем. Чунин пирони маънавӣ барои миллати мо пас аз сари Айнӣ Бобоҷон Ғафуров ва Мирзо Турсунзода буданд… Ва пас аз сари инҳо мо чунин пири маънавӣ надорем ва ин амрро ман яке аз сабабҳои фоҷиае медонам, ки ба сари миллатамон омад…
Салим АЮБЗОДСалим АЮБЗОД, адиб ва рӯзноманигор:
Ҳатман ба як Айнии навине ниёзи шадид ҳаст, зеро миллат давраи хеле сахти эҳёро ба сар мебарад. Зимнан, афроде ҳам дорем, ки метавон онҳоро пайрав ва ҷойгузини Айнӣ шумурд. Вале фаромӯш накунем, Айниро на танҳо давраи душвори растохези миллӣ, балки саромадон ва ҳамсафарони муайяне Айнӣ карданд. Аз ҷумла раҳбари вақти кишвар Бобоҷон Ғафуров барои Айнӣ шароитеро фароҳам овард, ки бишкуфад. Онки рӯшанфикрон ҳатто солҳои зиёде баъд аз сари Ғафуров ба вазъи мамлакат ва қудрати сиёсӣ кам ё беш таъсире доштанд, хидмати шоистаи муаллифи зиндаёди “Тоҷикон” аст. Миллатро бе зиёиёни озодандеш, донишманд ва озодаву озодбаён, бе рушди илму фарҳангу адабу ҳунар сохтан номумкин аст. Чунин вазифаро маҳз Айнии нав, Турсунзодаи нав, Улуғзодаи нав ва афроде монанди онҳо иҷро карда метавонанд. Барои сар бардоштани чунин афрод фазои муносиб зарур аст. Шигифто, ки Айнӣ тавонист, дар буҳбуҳаи низоми саркӯбгаронаи шӯравӣ корҳои бузургеро анҷом диҳад, вале дар давраи истиқлолияти кишвар, ки бояд фазо ва пуштибониии ба маротиб беҳтаре барои чунин чеҳра вуҷуд дошта бошад, муҳайё нест.

Иршод СУЛАЙМОНӢ

Иршод СУЛАЙМОНӢ, сардабири ҳафтаномаи “Озодагон”:

Замоне устод Айнӣ дар мақолаи маъруфи худ “Сайфу қалам” навишта буд: “Дар олами маданият ду қувват аст, ки таъмини ҳуқуқи бани башар бе воситаи ин ду мумкин нест. Ин ду қувват сайф ва қалам аст. Дар як ҳайати иҷтимоӣ агар “сайф” (шамшер) ба манзалаи ҷисм бошад, “қалам” ба масобаи ҷон аст. Ҳамчунон бе ҷисму ҷон одамӣ дар хориҷ вуҷуд надорад, инчунин ҳайати иҷтимоия, ки бе сайфу қалам аст, дар олами маданият гуё вуҷуд надорад”.

С.Айнй-3Манзури устод Айнӣ аз “сайф” ва “қалам” қудрат ва дониш буд. Ду арзише, ки имрӯз мо ба он аз замони Айнӣ бештар ниёз дорем. Вале барои доштани ин ду мо ба шахсиятҳое чун Айнӣ ниёз дорем, ки битавонанд бо худафрӯзӣ ва азхудгузаштагӣ дониш ва қудрати моро таъмин кунанд. Имрӯз мо ба Айнӣ ва шахсиятҳое чун эшон ба масобаи сайфу қалам ниёз дорем. Айнӣ ба манзалаи дониш ва қудрат, ки бо таассуф миллати мо ин дуро кам дорад. Аз лиҳози надоштани дониш ва қудрат феълан, мо хеле ақиб уфтодаем ва шӯрбахтона муҳити мо ба гунае шакл гирифтааст, ки муҳити айнипарвар нест.
Айнӣ самбули шахсиятсозии худ ба худ аст. Ӯ бо вуҷуди ин ки як ятим буд, вале дар замони тангу тори манғитҳои Бухоро, дар замони ҷаҳолатҳои қудратхоҳии Инглису Русия бар сари Бухоро (ва Шарқ) худ ба худ дониш омӯхт, қудрат пайдо кард ва ба масобаи яке аз бузургтарин шахсиятҳои замони худ расид, ки мо имрӯз ифтихори доштани чунин як донишмандро мекунем. Айнӣ бо шахсиятсозии худ ба худ намоди талошу муборизае гашт, ки инсон метавонад бо роҳи омӯзиш ва дониш ба қуллаи ифтихор ва маниш бирасад. Шахсиятсозии худ ба худи Айнӣ танҳо ба худи ӯ фоида надошт, балки ин василаи шахсиятсозӣ ба нафъи миллӣ буд. Ҳоло тасаввури ин нукта бисёр душвор аст, ки агар мо дар девонагиҳои оғози асри гузашта Айниро намедоштем миллати мо дар муқобили болшавизму понтуркизми тоҷиккуш чӣ қадар қурбонӣ медошт ва чӣ қадар аз шаҳомату дороии миллиро мебохт. Айни шахсияти худро худ сохт ва чун муҳите мусоид шуд дониш ва қудрати ӯ ба нафъи миллат кор дод.

Манбаъ: http://www.ozodagon.com/

Нет комментариев

Также рекомендуем

Нью-Йорк потрясла очередная трагедия

Восемь человек стали жертвами теракта в центре Нью-Йорка, заявил мэр города. Неизвестный, на пикапе выехал на велодорожку, на которой находились люди. Наезд пикапа на людей ...